PREVIEW: Ο Λαβύρινθος του Χορού

Συνέντευξη με την Εύα Παγουλάτου  και κειμενο του Daniel Lommel

«Ο Λαβύρινθος του Χορού» από το «Αέναον Χοροθέατρο» σε χορογραφίες Daniel Lommel θα μας ταξιδέψει με τις «Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ» και το «Κοντσέρτο για δυο βιολιά και ορχήστρα σε ρε μινόρε BWV 1043» του Μπαχ και το «Μπολερό» του Maurice Ravel, ερμηνευμένο από την Φιλαρμονική της Βιέννης. Η ταλαντούχα και με διεθνή καριέρα, Εύα Παγουλάτου αγαπημένη χορεύτρια και στενή συνεργάτης του Γάλλου χορογράφου και δασκάλου μιλάει για την συνεργασία της με τον σπουδαίο καλλιτέχνη, για την νέα τους παράσταση, για τον σύγχρονο χορό στη χώρα μας και για τις αναμνήσεις της από την πολύχρονη θητεία της στην απαιτητική αλλά και κορυφαία αυτή τέχνη.

Μίλησέ μου για την πολύχρονη πορεία σου ως χορεύτρια του Lommel. Τι ήταν αυτό που σε τράβηξε και σε κράτησε κοντά του όλα αυτά τα χρόνια;
 Τον Ντανιέλ τον γνώρισα από μικρή, στα διάφορα σεμινάρια που έδινε κατά καιρούς στην Ελλάδα κι από την αρχή τον είχα ξεχωρίσει. Την εποχή που βρισκόταν στο ΚΘΒΕ η ομάδα του ήταν πρότυπο για μένα, όμως δυστυχώς δεν τον πρόλαβα εκεί… Έφυγε γύρω στο -92 όταν εγώ σπούδαζα χορό στο εξωτερικό... Μαζί ξεκινήσαμε το 1996 περίπου... Εκείνη την εποχή βρισκόταν στην Γαλλία και «δούλευε» διάφορες παραστάσεις.  Επίσης δίδασκε και στο «conservatoire» για τους μικρούς γάλους μαθητές του χορού κι όχι μόνο! Εκτός από το ανώτερο επίπεδο τεχνικής που διατηρούσε ανέκαθεν ο Ντανιέλ στην ομάδα του, και που υπήρξε σωτήριο για τους χορευτές που θέλησαν να κάνουν κάτι αξιοπρεπές για τον νεοκλασικό χορό στην Ελλάδα, έχει μια θαυμαστή ικανότητα να δημιουργεί μια μαγεία μέσα στα θεάματά του. Με κάποιον τρόπο πολύ προσωπικό μεταφέρει σε όλους μας, κοινό και χορευτές, μια έντονη ευαισθησία και ένα μοναδικό ήθος. Δεν προσβάλει ποτέ τον θεατή και την νοημοσύνη του και προπαντός δεν τον εξαπατά με τεχνάσματα που δεν αφορούν στον χορό και την κίνηση. Οι παραστάσεις του χρησιμοποιούν το σώμα και την μουσική για να ερεθίσουν την φαντασία μας και παραμένει πιστός σ’ αυτό! Επίσης, παρατηρώντας τις χορογραφίες του διαπιστώνεις πόσο εντυπωσιακή είναι η σχέση που έχει ο ίδιος με την μουσική. Ποτέ δεν την χρησιμοποιεί για να διανθίσει το έργο του αλλά μάλλον χρησιμοποιεί το έργο για να την αναδείξει, να την υπογραμμίσει, να την τιμήσει!

Αν τον περιέγραφες με δυο λόγια τι θα ήταν το κυρίαρχο στην προσωπικότητα του;
 Η επιμονή του και η σταθερότητά του απέναντι σε αυτό που πιστεύει και εκφράζει. Φαντάζει σχεδόν μοναχικός καβαλάρης σε εποχές όπου όλα ρέουν με μεγάλη δόση αμετροέπειας...

Με ποιο τρόπο μεταφέρει τα οράματά του στους χορευτές του και πως αυτοί ανταποκρίνονται;
 Κατά κύριο λόγο ο Ντανιέλ, που είναι ομιλητικός τύπος, εκφράζεται μέσα από την προφορική επικοινωνία. Αυτό που προσπαθεί μια ολόκληρη ζωή, μέσα από το μάθημά του ή την ώρα που χορογραφεί, είναι να τους εμπνεύσει για το βέλτιστο, για το ξεχωριστό, για το γνήσιο που περιέχει την απλότητα το ήθος και την ανθρωπιά, για την άλλη, την πιο αυθεντική όψη του νομίσματος που θα τους ξεχωρίσει στη ζωή όπως ακριβώς την βιώνει κι ο ίδιος. Είναι τόσο απόλυτος σ’ αυτό που συχνά οι χορευτές του δυσκολεύονται να το αφομοιώσουν μονομιάς, χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να καταλάβουν τι τους ζητά και πως μπορούν να το αποδώσουν στην δουλειά τους. Είναι και ανυπόμονος... καταλαβαίνετε...

Ναι. Αλλά έτσι γίνονται όλα κρίσιμα στις πρόβες. Κανείς δεν μπορεί να εφησυχάζει. Μίλησέ μου τώρα για την φετινή παράσταση.
 Ο «Λαβύρινθος του χορού» είναι μια αμιγώς χορευτική παράσταση. Πενήντα-επτά ολόκληρα γεμάτα λεπτά,  οι χορευτές ζωγραφίζουν στον μουσικό καμβά του Bach και του Ravel (!) μέχρι τελικής πτώσεως. Ο λαβύρινθος που εμπνεύστηκε ο Ντανιέλ νομίζω αφορά στην διαδρομή, και στα μέσα που χρησιμοποιεί ο ίδιος μέσω της κίνησης και της μουσικής για να φτάσει να ταξιδέψει τον θεατή στον ρομαντισμό, την παιδικότητα, την χαρά και την ευεξία, την ανθρώπινη αγωνία και ν’ αγγίξει έτσι το κέντρο του που είναι το συναίσθημά του. Και πραγματικά αυτό βγαίνει στο τέλος της παράστασης, αν κρίνω από τα σχόλια του κοινού και την συγκίνησή του.

Τι είναι για σένα οι λαβύρινθοι;
 Για μένα οι λαβύρινθοι είναι μια συνεχής αναζήτηση. Είναι όλες εκείνες οι ψυχικές διαδρομές που διασχίζει ο άνθρωπος στην διάρκεια της ζωής του, συνειδητά κι ασυνείδητα. Άλλες είναι δύσκολες, βασανιστικές, αδιέξοδες και σε υποχρεώνουν αργά ή γρήγορα να αναλογιστείς, να κοιτάξεις βαθύτερα μέσα σου και γύρω σου, σ’ οδηγούν να αλλάξεις ρότα. Κι άλλες είναι πιο αποτελεσματικές, είναι αυτές που θα σε πάνε πιο μακριά... Όλες όμως είναι δικές σου, χρήσιμες στο να σε οδηγήσουν στο δικό σου κέντρο του αληθινού, μοναδικού, αξιαγάπητου και κατά βάθος, αθώου εαυτού σου.

Ποια είναι η υποκριτική διάσταση στην τέχνη του χορού;
 Έχει να κάνει με το σημείο όπου ο χορευτής, πέρα από την τεχνική που υποχρεούται να κατέχει, καταφέρνει να ξεπεράσει τα όριά της και μπορεί να φέρει μέσα στην δράση του, την προσωπικότητά του και την συναισθηματική του νοημοσύνη, την αντίληψή του για το θέμα ή τις δυναμικές που διαχειρίζεται. Επίσης πιστεύω ότι συχνά ο καλλιτέχνης έρχεται σε επαφή με συναισθήματα πολύ προσωπικά και νιώθει πως εκείνη την στιγμή μπορεί να τα εκθέσει και δημόσια γιατί ο θεατής είναι έτοιμος να τα δεχτεί.

Πως ανιχνεύεις πιο εύστοχα την ποιότητα σε μια παράσταση χορού: μέσα από την άμεμπτη τεχνική, την αισθαντικότητα της ερμηνείας ή την ευφυΐα της χορογραφίας;
 Αρχικά θα έλεγα και τα τρία μαζί. Αν το καλοσκεφτώ όμως θα προτιμήσω την άμεμπτη τεχνική αν κι αυτό ακούγεται λίγο ανέμπνευστο. Αναλογίζομαι όμως πόσο δυνατή μπορεί να σταθεί η αισθαντικότητα της ερμηνείας όταν δεν υπάρχει η βάση πάνω στην οποία χρειάζεται κανείς για να κεντήσει τις λεπτομέρειες της αισθαντικότητας. Κι από την άλλη πως μπορεί να αναδειχθεί η ευφυΐα της χορογραφίας αν δεν εκτελεστεί άρτια τεχνικά; Είναι σαν να ζητάμε από μια γυναίκα να φορέσει ένα 12ποντο τακούνι και να μας σαγηνέψει με το περπάτημα της χωρίς να διαθέτει την γνώση, του πως να περπατήσει, αρχικά... Η τεχνική είναι αυτή που θα σου επιτρέψει να κινηθείς στους υπόλοιπους χώρους με ασφάλεια και σιγουριά. Είναι βέβαιο ότι μια καλή τεχνικά παράσταση μπορεί να σταθεί καλύτερα ακόμα και αν το θέμα της δεν είναι τόσο εμπνευσμένο. Το αντίθετο για μένα είναι καταστροφή...

Θα συμφωνήσω απόλυτα μαζί σου. Διηγήσου μου τώρα τρεις δυνατές αναμνήσεις από την προηγούμενη καριέρα σου.
 Η πρώτη μου ακρόαση στην όπερα της Γένοβας ανάμεσα σε 180 κοπέλες όπου δεν περίμενα να μπω και όμως με πήρανε! Η χαρά μου ήταν απερίγραπτη!
Η περίοδος προβών και η παράσταση που έκανα την περίοδο της εγκυμοσύνης μου με τον Κων/νο Μίχο για το έργο «Ο άδειος άντρας»! Νομίζω πως εκεί ανακάλυψα καινούριες αποχρώσεις στην καλλιτεχνική μου παλέτα: τον αυτοσχεδιασμό που έκτοτε με συντρόφεψε σ’ όλη μου την χορευτική πορεία, το τραγούδι που είναι το μεράκι μου, το «contact» που μου έλυσε πολλές αναστολές και μ’ έκανε καλύτερη παρτενέρ . Η παράσταση αυτή υπήρξε σημείο καμπής.
Η παράσταση που δώσαμε στην Αγία Πετρούπολη με την ομάδα «Σχεδία» όπου χορέψαμε σε ένα μεγαλοπρεπές πάρκο το Πέτερχωφ, το «Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας» ντάλα μεσημέρι με 35 βαθμούς. Παρ’ όλη τη ζέστη οι Ρώσοι είχαν κατακλύσει τον χώρο περιμένοντας να παρακολουθήσουν την παράσταση. Εμείς βρέχαμε με νερά την σκηνή μπας και πάρει την κάψα από το ταπί, οπότε καταλήξαμε να το χορέψουμε όλο τρώγοντας τούμπες και δυο τρεις, πάθανε και μια μικρή θερμοπληξία!!! Στο τέλος οι Ρώσοι μας αποθέωσαν. Μεγάλη ευχαρίστηση!!!

Ποια είναι τα νέα ρεύματα στον σύγχρονο χορό και πόσο έχουν επηρεάσει τους καλλιτέχνες στη χώρα μας;

Κατ αρχήν υπάρχουν πολλές ερμηνείες για το τι είναι σύγχρονος χορός και τι, όχι. Δυστυχώς στην Ελλάδα οι απόψεις κλίνουν μόνο προς μια κατεύθυνση, αυτήν του «Release technique» και κάποιων καινούριων εκδοχών του. Στο εξωτερικό ο διαχωρισμός μεταξύ της μετακλασικής και της σύγχρονης τεχνικής μπορούν και συνυπάρχουν για να μην πω πως η μια συμπληρώνει την άλλη. Το καινούριο ρεύμα στον σύγχρονο χορό κατά την γνώμη μου απομακρύνεται όλο και περισσότερο από την έννοια του χορού. Έχει γίνει όλο πολύ «physical» και γυμναστικό με αποτέλεσμα να μην μπορείς πια να «ταξιδέψεις». Δεν υπάρχουν άντρες και γυναίκες, όλοι τα κάνουν όλα και το όλο πράγμα έχει γίνει καθημερινό και τρωτό. Το κακό είναι πως κανείς δεν έχει το σθένος να αντισταθεί απόλυτα σ’ αυτό. Πολλοί πειραματίζονται και αφιερώνονται στην έρευνα όμως παραμένουν να υπηρετούν το ίδιο «concept» λίγο πολύ, που αν κρίνω από την μηδενική απήχηση του κοινού, δεν αφορά κανέναν παρά μόνο το ίδιο το χορευτικό γκέτο. Έχει γίνει όλο, πολύ εσωστρεφές κι αδιάφορο, με μικρές εξαιρέσεις βέβαια, και προπαντός αδιέξοδο. Είναι λυπηρό να βλέπεις να αναμασιούνται τα ίδια και τα ίδια, σε μια τέχνη που ρόλος της είναι να θέτει μεν θέματα αλλά κυρίως να διατηρεί την ικανότητα της να μετουσιώνεται!

Με βάση όσα μου είπες αλλά και δεδομένης της αρνητικής στάσης της πολιτείας απέναντι του, τι πιστεύεις για το μέλλον του χορού στην Ελλάδα;

Μέλλον θα υπάρξει όταν θα υπάρξει ουσιαστική και προπαντός ΣΟΒΑΡΗ παιδεία στον χορό. Όταν θα υπάρξει μια σοβαρή ακαδημία που δεν θα εξυπηρετεί τα συμφέροντα του χορευτικού κυκλώματος, όταν θα βάλουμε στην άκρη την ημιμάθειά μας και θα αποφασίσουμε να πιάσουμε τον ταύρο από τα κέρατα. Όταν η πολιτεία θα καταφέρει να γίνει αρωγός της τέχνης και της ιδέας ότι ο άνθρωπος μέσα απ’ την ευαισθησία και την τέχνη μπορεί να επιβιώνει πνευματικά και ψυχικά. Προς το παρόν ο χορός επιβιώνει γραφικά στην χώρα μου, με κάποιες φιλότιμες προσπάθειες που όμως δεν έχουν το μέγεθος που απαιτείται… Προς το παρόν οι κυβερνήσεις κοιτάνε μόνο πως θα επιβιώσει το πορτοφόλι...

Daniel Lommel: Για τον «Λαβύρινθο»

«Ο κύκλος στον οποίο εγγράφεται ο λαβύρινθος συμβολίζει την ενότητα, την τελειότητα: παραπέμπει στην ολοκλήρωση της ζωής. Ο λαβύρινθος είναι λοιπόν μια αναπαράσταση της ίδιας της ζωής.

»Ο λαβύρινθος είναι και ένα αρχέτυπο της Γνώσης. Η διαδρομή του τοποθετείται ανάμεσα στα κέρατα του τέρατος που ο μυημένος πρέπει να αντιμετωπίσει.  Η πορεία του είναι ένας δρόμος από δοκιμασίες που αντιστοιχούν σε μια συμβολική εικονογραφία μιας γέφυρας που πρέπει να διασχίσει. Αυτή η αρχετυπική γέφυρα στην μανιχαϊστική παράδοση διαχωρίζει δύο κόσμους, και το πέρασμα από τον έναν στον άλλον πραγματοποιείται χάρις σε αυτή την διαδρομή που ολοκληρώνεται με γνώμονα συγκεκριμένες στρατηγικές, όπου τίποτε δεν είναι τυχαίο.  Ο λαβύρινθος είναι επίσης σύμβολο του ταξιδιού, αντιπροσωπεύει ένα διαφορετικό ταξίδι ανάλογα με τον σκοπό του:  να τον διασχίσει κανείς ή να βρει το κέντρο του. Στην πρώτη περίπτωση, η δοκιμασία είναι μία και μοναδική (το τελευταίο ταξίδι του ανθρώπου προς τον θάνατο, ή το πέρασμα στο επέκεινα).  Στη δεύτερη περίπτωση, η δοκιμασία μπορεί να είναι διπλή και τριπλή, γιατί αφού φτάσει κανείς στο κέντρο, πρέπει να μπορέσει να ξαναβγεί.  Είναι και η εικόνα του ατόμου που περνάει μια δοκιμασία (φυσική, ψυχολογική…) και που πρέπει να θυσιάσει ένα μέρος του εαυτού του για να επιβιώσει.  Αυτός που τα καταφέρνει γίνεται ένας μυημένος.  Εισέρχεται σε μια νέα ζωή.  Το ενώπιος ενωπίω με τον θάνατο επιτρέπει στο άτομο την αναγέννησή του.

»Σε αντίθεση με μια τρέχουσα παρεξήγηση, ο λαβύρινθος δεν είναι ένας δαίδαλος, είναι μονόδρομος. Δεν χάνεται κανείς, αντιθέτως, βρίσκει τον δρόμο του.  Ο λαβύρινθος συμβολίζει τον δρόμο που ακολούθησε ο Θησέας, οδηγούμενος από τον μίτο της Αριάδνης, και ο οποίος τον έβγαλε έξω από τον δαίδαλο ξεκινώντας από το κέντρο του.  Αυτό που προβληματίζει είναι ότι κανείς δεν συμφωνεί για το τι θα μπορούσε να είναι ο δαίδαλος και το σχήμα του.

«Αν ο κλασικός λαβύρινθος ξετυλιγόταν, θα είχαμε ένα μοναδικό μίτο: ο μύθος του μίτου της Αριάδνης είναι παράξενος, σαν να χρειαζόταν ένα νήμα για να προσανατολιστεί κανείς στον κλασικό λαβύρινθο».

»Ο μύθος του λαβύρινθου είναι μια διπλή αναπαράσταση του ανθρώπου και της κατάστασής του: συμβολίζει τον άνθρωπο που χάνεται στην προσπάθειά του να γνωρίσει τον εαυτό του.  Συμβολίζει την ανθρώπινη ψυχή σε όλη της την συνθετότητα, στην βαθύτερη σύστασή της που περιέχει και το κακό (έτσι μπορεί να ερμηνευτεί η εικόνα της τερατώδους ύπαρξης που είναι ο Μινώταυρος που βρίσκεται έγκλειστος στην καρδιά του λαβυρίνθου).  Ο λαβύρινθος συμβολίζει επίσης τον άνθρωπο απέναντι στο σύμπαν: χαμένος, μη ξέροντας από πού προέρχεται, που βρίσκεται, που πάει, και που προσπαθεί να βγει από αυτήν την κατάσταση, δηλαδή, να βρει απαντήσεις στα ερωτήματα που θέτει.

»Ο λαβύρινθος είναι λοιπόν μια μεταφορά για την έννοια της ζωής.  Το πέταγμα του Δαίδαλου και του Ίκαρου μπορεί να συμβολίζει την εξύψωση του πνεύματος προς τη γνώση ή της ψυχής προς την πνευματικότητα, που επιτρέπει να αποδράσει κανείς από τον περιορισμό και τον παραλογισμό της ανθρώπινης κατάστασης.

»Μάλιστα, για τους Αιγύπτιους, σημαντικότερο ήταν να φτάσει κανείς στο κέντρο, ενώ για τους Έλληνες το σημαντικό ήταν να επιστρέψει από αυτό.

»Κατά μια γενική έννοια, η μουσική του Bach μπορεί να θυμίζει μια λαβυρινθική κατασκευή».

«Ο Λαβύρινθος του Χορού»

Χορογραφία: Daniel Lommel

Μουσική:

Johann Sebastian Bach

«Παραλλαγές Γκόλντμπεργκ»:

Aria & Variato 1 

Variato 15 

Variato 22 

Variato 27 

Variato 30 Quodlibet 

«Κοντσέρτο για 2 βιολιά και ορχήστρα σε ρε μινόρε BWV 1043»

Maurice Ravel

«Μπολερό» https://vimeo.com/43610548

(από την Φιλαρμονική της Βιέννης)

Κοστούμια: Ανδρέας Κοντέλλης

Φωτισμοί: Daniel Lommel

Χορεύουν:

Εύα Παγουλάτου, Θανάσης Σολωμός, Μανώλης Κοπανάκης, Δήμητρα Αντωνάκη, Φωτεινή Ασημακοπούλου, Ελένη Γιαννούδη, Φιλίτσα Θωμοπούλου, Έλενα Κέκου, Έλενα Κοντογόνη, Αυγή Παναγιωτοπούλου, Αγγέλα Πατσέλη, Βιβή Σταμούλη, Αριάδνη Φιλιππάκη, Έλενα Τσουκαλά.

12-13-14 Ιουνίου  (Στο πλαίσιο του 11^ου Φεστιβάλ Χορού του Σωματείου Ελλήνων Χορογράφων που πραγματοποιείται με τη υποστήριξη του ΥΠ.ΠΟ.Τ.)

Και 21-22-23-24 Ιουνίου

Θέατρο «Βασιλάκου»

Προφήτη Δανιήλ 3 και Πλαταιών

Μεταξουργείο

Τηλέφωνο: 210-3470.707

Προπώληση εισιτηρίων: Στο ταμείο του θεάτρου και στο τηλέφωνο 6945-110.377 (11πμ-5μμ).

Διάρκεια παράστασης: 65 λεπτά

Εισιτήρια: 15 ευρώ,  7,5 ευρώ μειωμένο.